Dierenwereld

Van de diepzee tot op vliegtuighoogte, dieren leven werkelijk overal. Aangepast aan extreme omstandigheden voelen ze zich evengoed thuis op ijsschotsen als in snikhete woestijnen. Dieren zijn behalve succesvol ook de soortenrijkste groep organismen. De teller staat op 1,2 miljoen soorten. Dat is het officiële cijfer. In werkelijkheid telt de aarde er eerder tien miljoen. Ze kunnen er totaal verschillend uitzien. Vergelijk maar eens een kat met een zeekat.

Welk bot is het?

Bekijk meer van dit thema (Welk bot is het?)

Insecten & spinnen

Bekijk meer van dit thema (Insecten & spinnen)

Vogels

Bekijk meer van dit thema (Vogels)

Dieren in het water

Bekijk meer van dit thema (Dieren in het water)

Dieren op het land

Bekijk meer van dit thema (Dieren op het land)

Dieren op een pad in Kruger National Park, Zuid-Afrika

Stekels, pantsers, schubben en meer

Bekijk meer van dit thema (Stekels, pantsers, schubben en meer)

Oren: niet alleen om mee te horen

Oren zijn er in allerlei vormen en maten: groot, klein, rond, puntig, naar voren gericht of opzij staand. Komen ze naast horen ook op andere manieren van pas?
Berengoed!

Beren hebben iets koddigs. Toch doe je de acht soorten tekort door ze als ‘knuffelbeer’ te zien. Ontdek hier hoe iedere beer uniek is.
Slangen in Nederland

Maar liefst drie soorten slangen komen er in Nederland voor, waarvan er een zelfs giftig is.
Camouflage-katten

Vlekken, stippen, strepen of egaal gekleurd. Grote katachtigen hebben prachtige vachten. Ze werken als camouflagepak tijdens het jagen.
Verrassende maanvis

Verrassende maanvis heeft de schattigste jonkies. Met hun stekels zijn het net zwemmende speldenkussens. Wat heeft de maanvis nog meer in huis?
De tijger: een soort met veel ondersoorten

Een grote, harige katachtige met zwarte strepen. De tijger is een mooi maar gevaarlijk roofdier, met sterke klauwen en kaken.
De Seychellen reuzenschildpad is een oude reus

De Seychellen reuzenschilpad is even groot als bijzonder. Als een gepantserd voertuig wandelt hij op vier poten rond, dobbert dagenlang op zee en wordt stokoud.
Hoe de komodovaraan een hert vangt

De komodovaraan gaat op jacht. Hij steekt zijn lange, gespleten tong in de lucht om te ruiken, op zoek naar een nieuwe prooi.
Het waarschuwingssysteem van stokstaartjes

Op de Afrikaanse savannes is de kust voor stokstaartjes nooit helemaal veilig. Hoe gaan de stokstaartjes om met het gevaar?
Sponzen in oorlog om leefruimte

Je gebruikt thuis vast wel eens een spons. Wist je dat deze sponzen zijn nagemaakt naar levende sponzen uit de zee?
Kangoeroes: wat gebeurt er in die buidel?

De buidel heeft een belangrijke rol voor een jonge kangoeroe.
Wat was er eerder: de ratel of het ratelen?

Ratelslangen hebben een ratel aan het einde van hun staart. Ze ratelen daarmee om vijanden af te schrikken, maar wat was er eerder: de ratel of het ratelen?
Reuzenduizendpoot

Wie de naam ‘duizendpoot’ bedacht, hield van overdrijven, want geen enkele duizendpoot komt zelfs maar in de buurt van duizend poten.
Veelzijdige vogels

Vogels hebben allemaal vleugels en een snavel, toch lijken ze niet allemaal op elkaar. Welke verschillen ontdek jij?
Wat vogels elkaar toeroepen

Vogels roepen elkaar van alles toe. Betekenen die geluiden ook nog wat? En hoe komen onderzoekers daarachter?
Zijn schorpioenen gevaarlijk voor ons?

De ene schorpioen is giftiger dan de andere. Je vindt ze niet in Nederland, maar wel in Europa. Zijn ze allemaal gevaarlijk?
Plompe lori, een giftig zoogdier

Het bijzonderste is dat het een giftig zoogdier is. Dat zie je niet vaak in het dierenrijk. Deze aparte halfaap heet de grote plompe lori.
Wat boeien die bijen?

Zijn bijen waardevol voor de natuur?
Roofdieren op korte pootjes

Waar denk je als eerste aan bij een Nederlands roofdier? Een vos of tegenwoordig misschien zelfs wel een wolf? Marterachtigen jagen ook, hoe doen ze dat?
Vogeleieren van Naturalis

Wist jij dat Naturalis een enorme collectie van vogeleieren heeft? Meer dan 40.000 eieren zijn in deze collectie opgeslagen.
Schroef of stormram: de vorm van hoorns en geweien

Hoorns en geweien komen in ontzettend veel verschillende vormen voor: van klein en recht tot groot en gekronkeld. Vanwaar deze verschillen?
Zakpijpen: sluipmoordenaars van koraal?

Zakpijpen zijn dieren. Het dier lijkt onschuldig, maar is wel agressief.
Onderzoek: hoe kleiner de scharen, hoe giftiger de schorpioen?

Schorpioenen zijn er in veel kleuren en maten. Maar hoe zie je welke giftig is en welke niet?
Alleenstaande bijenmoeders

Er is één bijensoort die iedereen kent. Jij vast ook.
Chinese vuurbuikpad

Om te zien waaraan hij zijn naam heeft te danken moet je hem eigenlijk omdraaien.
Unieke eigenschappen van de slangenkop

Gifslangen dienen gif toe met hun scherpe tanden. Hoe voorkomen ze dat ze zichzelf bijten? Waar slaan ze het gif op? Over de unieke eigenschappen van slangen
Broeden? Dat doet de koekoek niet

Moeiteloos jongen opvoeden? Simpel, laat ‘t een ander doen! We noemen dat parasiteren.
Hoe schildpadden aan hun schild komen

Schildpadden dragen een schild op hun rug en over hun buik. Bijna het hele lichaam is er in verborgen. Hoe is dat ontstaan?
Was dat een scheet?

Een onverwachte geur, een geluid. Was dat een scheet? Net als mensen, laten dieren ook scheten, maar kunnen ze het allemaal?
De slijkspringer: een vis op het droge

Grote, ronde ogen bovenop een stompe kop. Twee stevige, pootachtige vinnen aan de voorkant. Wat is dit voor dier?
Ook muizen zingen

In de dierenwereld verleiden veel mannetjes hun partners met gezang. Wist je dat ook huismuizen zingen?
Geelgouden gifkikker

De geelgouden gifkikker is zo giftig dat één kikker genoeg gif bij zich heeft om tien volwassenen te doden!
De krab in de groei

Krabben groeien uit hun pantser en moeten soms vervellen. Hoe doen ze dat?
Duim omhoog voor de duim!

Wat zouden we moeten zonder onze duim? We gebruiken deze vinger de hele dag door. Hoe komen wij aan deze topvinger?
Blauwe pijlgifkikker

Het is misschien wel een van de bekendste pijlgifkikkers. Weinig roofdieren wagen zich aan deze kikker. Zijn huid is erg giftig.
De knieschijf

Heb jij een knieschijf gevonden? Onderzoek hier van welk dier het mogelijk is.
Onderzoek: vijg en vijgenwesp werken perfect samen

Vijgenwespen zijn piepkleine insecten, nog kleiner dan een rijstkorrel. Vrouwtjeswespen leven maar een paar dagen.
Lang leve de naakte molrat!

Aan zijn leeftijd kan geen enkel ander knaagdier tippen. Met deze trucs houdt hij het tien keer langer uit dan het gemiddelde knaagdier.
Madagaskar: een eiland vol verrassingen

Op Madagaskar kom je unieke dieren tegen. Hoe is dit zo gekomen?
Hoe gewoon is de gewone regenworm?

Doodgewoon zou je denken. Maar hoe doodgewoon ben je als je als slungel weet te overleven? Welke talenten heeft een regenworm?
Hyena’s, aardwolven en wilde honden: samenleven op de savanne

In Kenia en Tanzania leven drie diersoorten die veel op elkaar lijken. Hoe leven deze dieren samen?
Safari op de mammoetsteppe

Ga mee de ‘big 5’ bekijken op de mammoetsteppe! We blijven gewoon in eigen land, maar moeten wel terug naar de ijstijd.
Het ontstaan van de slurf

Olifanten gebruiken ze om te eten en drinken, voorwerpen te pakken, voelen, communiceren, en dan ook nog te ademen. Hoe is dat allemaal begonnen?
Padden wagen ieder jaar weer hun leven

Ieder jaar worden er weer duizenden padden platgereden door auto’s. Waarom willen die padden allemaal zo graag naar de overkant van de weg?
De wintervoorraad van de eekhoorn

‘s Zomers hebben de eekhoorns het goed. Dan breekt de winter aan. Het voedsel ligt onder een dik pak sneeuw. Hoe krijgen de dieren dan toch een volle buik?
Hollen op hoeven

Bijna alle grote planteneters zijn hoefdieren. Welke verschillende hoeven en hoefdieren zijn er allemaal?
De Chinese vuurbuiksalamander

De Chinese vuurbuiksalamander ziet er misschien niet zo eng uit. Toch is deze salamander best gevaarlijk. Zijn huid zit namelijk vol met een heel sterk gif.
Hebben dieren tradities?

Nederlanders zijn dol op tradities, maar zijn er ook dieren met tradities?
Botten: superhandig gereedschap

Wat zou je zijn zonder botten?
Zorg na de geboorte

Na de geboorte zorgen ouders voor ons en leren ze ons alles. Hoe zit dat bij dieren?
Pistoolgarnalen

Pistoolgarnalen zijn kleine, bijzondere dieren. Waar danken ze eigenlijk hun naam aan? Ze kunnen toch niet schieten?
Roodklauwschorpioen

Zoals alle schorpioenen is hij giftig, maar zijn gif is niet erg sterk. Als hij je steekt, is dit vergelijkbaar met een bijensteek.
Wat was eerst, stuifmeel of bestuiver?

Bloemen en insecten kunnen niet meer zonder elkaar. Maar…, op de vroege aarde was dat anders.
Kleurvariatie: handig als waarschuwing, schutkleur of allebei?

Schlegels groefkopadders zijn bijzondere dieren. Het is de enige slangensoort met wimpers boven hun ogen.
Mimicry bij insecten

Voor sommige dieren is het behoorlijk handig dat ze heel sterk op elkaar lijken. Zo houden ze elkaar voor de gek.
Bejaarde dieren, seniore planten en schimmelige oudjes

Grijze haren en rimpels zijn bij mensen een gevolg van ouderdom. Maar waardoor en hoe verouderen dieren, planten en schimmels?
Hoe leeft de schorpioen?

Schorpioenen zijn perfect aangepast aan extreme omstandigheden, ontdek jij hoe?
Met deze neuzen kun je alle kanten op

Zou jij een slurf willen hebben? Naast olifanten zijn er meer dieren die een slurfachtige snuit hebben. Hoe gebruiken die dieren hun snuit?
Dieren die doorzetten met weinig water

Leven zonder water is onmogelijk. Toch zijn er dieren die goed tegen langdurige droogte kunnen. Hoe doen zij dat?
Saiga

Natuurlijk zien veel dieren er een beetje gek uit, maar slechts weinig zo gek als de saiga.
Schlegels groefkopadder

De groefkopadder staat bekend als de wimpergroefkopadder en is vernoemd naar de Duitse onderzoeker Hermann Schlegel.
De kikker, door dik en dun

In de lente drijven slijmerige klompen in de sloot. Daarin zitten ontelbare zwarte puntjes: dat is kikkerdril, duizenden kikkereitjes.
De beloega

Zeelui in houten schepen hoorden de fluittonen van dit dier door de scheepswand en gaven hem de bijnaam ‘zeekanarie’.
Waardoor is een jachtluipaard zo snel?

Knipper met je ogen en ze zijn je voorbij. Jachtluipaarden zijn geweldige sprinters. Hoe doen ze dat?
De Maashagedis: walvis of zwemmend reptiel?

De Maashagedis of Mosasaurus was een reusachtig, zwemmend reptiel uit de dinotijd. En hij kwam in Nederland voor!
Koningsslang

Koningsslang, dat is nog eens een naam om mee thuis te komen. Is het de koning onder de slangen?
Net tweelingen, maar geen familie

De suikereekhoorns uit Australië lijken op de vliegende eekhoorns uit Europa en Amerika, maar ze zijn geen familie van elkaar. Hoe kan dat?
Texaanse ratelslang

De Texaanse ratelslang is giftig. Maar gelukkig waarschuwt hij je als je te dichtbij komt.
Hoe de wilde kat een huisdier werd

Wilde katten zijn roofdieren die vrij in de natuur leven. Hoe werd dit wilde dier ons huisdier?
Wenkkrabben: daten op basis van looks

Het mannetje zwaait met zijn grote schaar. Welk vrouwtje valt voor zijn charmes?
Planten en dieren in de kou

Hoe beschermen planten zich tegen kou? Hoe overleven dieren de winter?
Gewone pofadder

Met zijn grote en sterke gifklieren is de gewone pofadder één van de meest gevreesde Afrikaanse gifslangen.
Wasachtige apenkikker

Deze gladde kikker leeft als een aapje in de bomen, maar pas op: hij is giftig!
Druppelpad

Misschien heb je wel eens een pad in het echt gezien of zelfs aangeraakt. Maar wist je dat alle padden giftig zijn? De Druppelpad is een bijzonder geval.
Knappe krulstaarten

Grote kans dat je de chimpansee, dolfijn of hond een slim dier vind. Maar zij zijn lang niet de enige.
Het edelhert in de bronst

Dieren verleiden elkaar tijdens de paartijd of bronst. Hoe doen zij dat?
De opossum houdt zich dood

Opossums houden zich dood bij een aanval. Werkt dat?
Dieren in het zonnetje

Mensen kunnen enorm genieten van een lekker zonnetje. Ook veel dieren liggen regelmatig in de zon. Maar waarom?
Hagedissen: een verhaal met een staartje

De slang heeft alleen een kronkelende staart in zijn bek. De staartloze hagedis vlucht snel de hoek om. Wat is hier aan de hand?
Waarschuwingskleuren schreeuwen om aandacht

Geel, blauw, rood, groen...in de natuur komen heel veel kleuren voor. Soms om een vijand af te schrikken, soms om een partner te vinden.
Agoeti – Tuinman van de jungle

In Midden- en Zuid-Amerika groeit een boom met zulk harde vruchten, die bijna geen enkel dier open krijgt: de paranotenboom.
Ammonieten

Een ammoniet is een uitgestorven inktvisachtige die in een soort slakkenhuis woonde. Hun huizen vinden we nog steeds terug!
Iedereen is dol op capibara’s (zelfs parasieten)

Wie is er niet dol op de capibara? Veel dieren zijn graag in de buurt van dit forse knaagdier. Maar waarom?
Gabonpofadder

De gabonpofadder is de grootste van alle pofadders, een groep met slangen die zichzelf op kunnen poffen terwijl ze hard sissen.
Schelpen zoeken doe je zo!

Mocht jij op het strand iets bijzonders vinden, dan kun je dat bij Naturalis laten bekijken, bij ons maandelijkse ‘Natuur op Spreekuur’.
Zwarte weduwe

Wanneer een mannetje en een vrouwtje hebben gepaard, komt het namelijk voor dat het vrouwtje het mannetje doodt en opeet.
Wipneusslang

Als je naar de foto kijkt zie je meteen waaraan de wipneusslang zijn naam dankt. De schubben op zijn kop zijn zo gevormd, dat het net lijkt of hij een neus heef
De weg vinden onder de grond

Onder de grond schijnt de zon nooit. Hoe vinden deze dieren hun weg in het pikkedonker?
Ken je één skelet, dan ken je ze allemaal

Tafels bestaan uit een blad en vier poten. Skeletten hebben ook altijd hetzelfde bouwplan. Hoe herken je een bouwplan en wat is er handig aan?
Hoe meer tenen hoe meer vreugd?

Waarom telt onze voet vijf tenen? En waarom zijn er dieren met één teen per voet, zoals paarden?
Witgevlekte roofwants

De witgevlekte roofwants is een echte jager en komt vooral voor in de vochtige, tropische regenwouden van Afrika.
Stekels om mee te prikken

Dieren doen er alles aan om niet opgegeten te worden. Waarom zou je wegrennen als het niet nodig is?
De liefde van een pinguïn is onvoorwaardelijk

Homoseksuele pinguïnkoppels krijgen zelf geen jongen. Toch zijn ze hele goede ouders. Waar blijkt dat uit?
Ieder jaar een nieuw duikpak

Veren en haren slijten.Daarom vervangen dieren regelmatig hun verenkleed of vacht. Dit heet ruien. Voor pinguïns en zeehonden heeft de rui flink wat gevolgen.
Gif overbrengen doe je zo

Giftige dieren gebruiken hun gif om zich te verdedigen of een prooi te vangen. Maar dat gif komt niet zomaar in het lichaam van een vijand of prooi terecht.
De poephoopjes van otters

Europese otters kunnen niet zingen. Vlaggen maken ze ook al niet. Otters gebruiken hun poep om hun buren te waarschuwen.
Wie niet sterk is… Onverwachte succesverhalen over evolutie

Wat denk jij, overleven in de natuur echt alleen de allersterksten?
Sponzen geven ons medicijnen

Medicijnen zijn vaak voor een deel gemaakt van gifstoffen. Eén van de dieren die ons van deze gifstoffen voorziet zijn sponzen.
Echolocatie bij vleermuizen

‘s Nachts is het zo donker, dat alleen hun ogen niet altijd genoeg zijn om hun favoriete voedsel te vinden. Grote oren komen dan goed van pas.
Kraaiachtigen lossen het wel op

Vogels hebben kleine kopjes. Lang werd daarom gedacht dat vogels niet heel slim zijn. Maar nu blijkt: mensen dachten daar zelf niet goed genoeg over na!
Glauert’s varaan

Glauert’s varanen zijn ongeveer net zo groot als twee komkommers achter elkaar. Ze zijn de grootste van de dwergvaranen.
Waarom hebben zebra’s strepen?

Al meer dan honderd jaar vragen biologen het zich af: waarom zijn zebra’s zwart-wit gestreept?
Koningscobra

De koningscobra is de grootste gifslang ter wereld: hij kan wel vijf meter lang worden! Ook is hij extreem giftig: één beet is genoeg om een olifant te doden.
Reuzenwaterwants

De naam zegt het al: reuzenwaterwantsen vormen een groep wantsen met een maatje XL die in en rond zoet water leven. Het zijn de grootste wantsen ter wereld.
Aanpassen of uitsterven

Mammoeten waren honderdduizend jaar lang kampioenen van de ijstijd. Maar opeens ontstond er een probleem.
‘…Nee, ik ben de mooiste!’ - paradijsvogels

Wie krijgt de prijs voor de mooiste vogel? Mannelijke paradijsvogels nemen deze competitie serieus en zien er dan ook prachtig uit.
Het ontstaan van de placenta bij zoogdieren

Veel zoogdieren hebben een placenta. Maar hoe weten we wanneer de placenta ontstaan is?
Dieren in winterslaap

Beren, egels, vleermuizen en boskikkers doen allemaal een winterslaap.
De okapi en de giraffe

Diersoorten die niet veel op elkaar lijken, zijn soms toch familie van elkaar. Neem bijvoorbeeld okapi’s en giraffen.
Tien bedreigde Nederlandse vogels

Nederland telt veel soorten vogels, maar met een aantal gaat het niet zo goed. Hun aantal neemt af: ze vertrekken uit Nederland of krijgen te weinig jongen.
Mimicry: na-aperij om te overleven

Kleuren en patronen in de natuur hebben een signaalfunctie. Soms betekent het: "ik ben giftig!" en soms: "Ik hoop dat je denkt dat ik giftig ben!"
Zonder bij geen vanille?

Vanillevla, je hebt het vast wel eens gegeten. Maar wist je dat er vaak helemaal geen echte vanille in zit?
Wat leeft er tussen zandkorrels?

Wel eens naar het strand geweest? Al die bergen zand waar je op loopt... zitten daar dieren in eigenlijk?
Waarom jonge koala’s de poep van hun moeder eten

Een jonge koala kruipt naar het poepgat van zijn moeder en begint de verse poep van zijn moeder op te likken! Wat is hier aan de hand?
Dieren in de stad, hoe komen ze daar terecht?

De stad lijkt op het eerste gezicht niet heel geschikt voor dieren. Toch leven er veel diersoorten. Hoe zijn ze daar terecht gekomen?
Gilamonster

Zijn monsterlijke naam belooft alvast niet veel goeds. Maar in in werkelijkheid is hij zo traag dat hij nauwelijks een bedreiging voor mensen vormt.
Gezellig samen in de groep

Waarom leven sommige dieren in groepen. Wat zijn de voordelen? Zijn er ook nadelen?
Babysitters in het dierenrijk

Zorg na de geboorte verschilt per diersoort. Maar wat als de moeder even weg moet om voedsel te halen? Olifanten en potvissen gebruiken babysitters!
Mysterieuze lichtgevende schorpioenen

Schorpioenen weerkaatsen ultraviolet licht met een speciaal laagje in de huid, waardoor ze lijken te gloeien. Waarom? Wetenschappers staan voor een raadsel
Sabeltandtijger

Wow, kijk die enorme tanden eens! Dit is een sabeltandtijger met twee grote sikkelvormige hoektanden van wel 30 centimeter.
Dreiggedrag: zo houden dieren elkaar uit de buurt

Net als mensen, moeten dieren af en toe van zich afbijten. Waarschuwen en dreigen is voordeliger dan vechten.
Mieren helpen het gentiaanblauwtje

Het gentiaanblauwtje is namelijk een bedreigde diersoort. Wat is de oorzaak dat deze mooie vlinder zo weinig voorkomt?
Pipa pipa: zorgzame kikker krijgt kleintjes uit rug

Het is belangrijk eieren goed te beschermen. Ieder dier doet dit op een andere manier. De Pipa pipa heeft hier wel een heel bijzondere manier voor gevonden.
Inkt, slijm en hergebruikte huisjes: kwetsbare zeedieren beschermen zichzelf

De zee zit vol met roofdieren die graag andere dieren eten. Toch leven er veel dieren in zee met een zacht, kwetsbaar lichaam. Hoe beschermen zij zichzelf?

Subthema's

Leerobjecten