Ruimtepuin: kometen, asteroïden en meteorieten

Lucas Knitel, 21 september 2017

Heb je thuis of op school misschien een boek met een plaatje van ons zonnestelsel? Of heb je zo’n plaatje wel eens bekeken op het internet? Het ziet er altijd lekker overzichtelijk uit. Je ziet de zon en daaromheen draaien de planeten, allemaal netjes op dezelfde mooie afstand van elkaar. Nog wat sterren op de achtergrond, wat ringen om een paar planeten en de maan bij onze aarde… klaar! Maar zo simpel is het helemaal niet! De afstanden tussen de planeten lopen in werkelijkheid enorm uiteen. En zo bijzonder zijn wij niet met onze maan. Jupiter heeft maar liefst 4 manen zo groot als die van ons, en nog 65 kleinere! Het belangrijkste: er is nog zoveel meer dan alleen sterren, planeten en manen! Daartussen zweven namelijk een heleboel steenbrokken. Het heelal is eigenlijk een puinhoop!

Ruimtestenen in soorten en maten

Astronomen – ruimtewetenschappers – vinden het prachtig dat de ruimte een puinhoop vol rondvliegende stenen is. Dan valt er wat op orde te brengen! Er zijn namen bedacht voor alle soorten ruimtepuin: kometen, asteroïden, meteoren, meteorieten, meteoroïden. Misschien heb je er wel eens van gehoord. Weet je ook wat de verschillen zijn? Als jij ruimtestenen mocht indelen, waar zou je dan op letten? Wetenschappers kijken naar verschillende dingen bij het indelen van die ruimterotsen. Ze bestuderen de plek waar ze vandaan komen, hoe groot ze zijn, en waarvan ze gemaakt zijn.

Kometen

Kometen zijn bijvoorbeeld groot en bestaan uit stof, steen en ijs. Ze maken enorm lange reizen om de zon, van vaak honderden jaren. Als een komeet op zijn reis om de zon langs de aarde komt, zie je een prachtige staart van smeltend ijs!

Asteroïden

Asteroïden zijn gemaakt van steen en metalen en draaien ook om de zon, maar veel kortere rondjes dan kometen. Meestal maar een paar jaar. Dat komt omdat de meeste asteroïden steeds netjes tussen Mars en Jupiter in blijven hangen. Tenminste… meestal. Ongeveer 66 miljoen jaar geleden kwam er waarschijnlijk een asteroïde zo groot als een stad in beweging en sloeg op de aarde in! Zoek maar eens op wat er toen gebeurde!

(c) Thinkstock | Licentie: CC BY-NC-SA 4.0
Meteoriet

Meteo-dingen

Meteoroïden, meteoren, en meteorieten zijn ook ruimtestenen, maar allemaal een stuk kleiner. De meesten zijn niet groter dan een flinke kiezelsteen. De verschillen zijn best simpel. Zolang ze nog rond de zon zweven zijn het meteoroïden, als ze naar de aarde toekomen en door de dampkring – de luchtlagen rond de aarde – vliegen noemen we het meteoren en als er eentje op de aarde landt, dan heet dat een meteoriet! Meteorieten, daar zijn astronomen gek op. Het is hartstikke leuk en interessant om kometen en asteroïden in de ruimte met een telescoop te bekijken. Maar een meteoriet kun je echt vasthouden en onderzoeken! Dan moet je ze alleen wel eerst vinden…

Meteorieten en Naturalis

Hoewel er eigenlijk dagelijks een hoop ruimtestof op de aarde terecht komt, valt het vinden van een meteoriet toch niet mee. Behalve wanneer donkere stenen op de helderwitte sneeuwvlakte bij de Noord- of Zuidpool of op woestijnzand vallen, zie je die stenen niet snel liggen. In Nederland zijn er in de afgelopen 177 jaar slechts zes gevonden. Drie daarvan zitten in de verzameling van Naturalis! Onze wetenschappers kunnen daar veel van leren! We hopen dankzij onze meteorieten zelfs te ontdekken hoe het heelal eruit zag vlak voordat onze aarde ontstond. Hoe cool is dat?

(c) Naturalis | Licentie: CC BY-NC-SA 4.0
In 2013 ontvangt Naturalis van mevrouw Kiers een meteoriet. Directeur Edwin van Huis neemt hem hier in ontvangst. Dat is nog eens een gaaf cadeau he?