Een hapje modder om gezond te blijven

Tim van Wessel, 28 december 2018

Als kind heb je vast wel eens geprobeerd een hapje verse modder te eten. Helemaal niet zo vreemd, want veel dieren eten regelmatig modder, klei en zelfs stenen. Waarom? Mineralen die erin zitten houden het lichaam gezond. Wat is een mineraal? Kun je ze ook op een andere manier binnen krijgen dan door modder te eten?

Onderdeel van:

Twee betekenissen

Hard gesteente zoals in de bergen, maar ook gesteente zoals modder of klei is altijd opgebouwd uit één of meer mineralen. Mineralen kunnen klein zijn, zoals keukenzout, maar ook heel groot, bijvoorbeeld de manshoge gipskristallen in een grot in Mexico. Er zijn meer dan 5000 verschillende soorten mineralen bekend.

In water lossen gesteenten op tot heel kleine deeltjes, die noemen we ook mineralen. Bijvoorbeeld het mineraal keukenzout (haliet) valt in water uit elkaar in de mineralen natrium en chloor. Opgeloste mineralen werken als voedingsstof en bouwstof voor het lichaam. Wat met een mineraal bedoeld wordt, hangt dus van met wie je praat. Wij hebben het over mineralen als bouwstof voor het lichaam.

Manshoge gipskristallen in een grot in Mexico.
Paul Williams, Flickr | Licentie: CC BY-NC 2.0

Onmisbare bouwstoffen

Sommige mineralen zijn onmisbaar voor het lichaam. Bijvoorbeeld calcium werkt als bouwstof in skelet, spieren en zenuwen. Calcium is een deel van het meest voorkomende mineraal in het lichaam, apatiet. Alle botten zitten vol met apatiet en dus ook met calcium. Mineralen zijn ook nodig voor een goede werking van organen. Wist je bijvoorbeeld dat zwavel belangrijk is voor de aanmaak van haar, een gezonde huid en voor stevige nagels?

Mineralen in voeding

Mineralen maakt het lichaam niet zelf, die moet je dus elke dag eten. Een mens heeft elke dag ongeveer 20 belangrijke soorten mineralen nodig.

Wat heb jij vandaag gegeten? Welke mineralen zaten daar in?
Tip: kijk eens op de verpakkingen van je ontbijt en lunch of zoek eens op internet, bijvoorbeeld hier.

Kringloop van mineralen

Planten en dieren, waaronder mensen, hebben allemaal mineralen nodig. Mineralen zitten in voedsel: in vlees, vis, groente, noten, vruchten, bonen, enzovoort. Mineralen lossen op in water zoals suiker in thee. Dat oplossen is heel handig, bijvoorbeeld voor planten. Planten slurpen de mineralen op met hun wortels. Dieren die planten eten krijgen die mineralen zo dus binnen. De mineralen draaien zo de hele voedselkringloop door en zijn superbelangrijk voor alles wat leeft.

Waarom dan toch modder eten?

De meeste dieren krijgen, net als mensen, mineralen binnen via hun voedsel. Toch zijn er veel voorbeelden van dieren die extra mineralen innemen door modder te eten of door aan stenen te likken. Denk aan papegaaien in Peru die rivierklei eten, Aziatische runderen die modder eten of steenbokken in de Italiaanse Alpen die zout van stuwdammen likken. En in Kenia worden op de markt stenen verkocht die veel ijzer en koper bevatten. Vrouwen die in verwachting zijn, kopen en eten de stenen vanwege de extra mineralen die ze nodig hebben.

Runderen, papegaaien en steenbokken moeten mineralen binnenkrijgen.
Amog, Wikimedia Commons (CC-BY-SA 3.0), Bryan Ralphs, Flickr (CC-BY 2.0), Andreas Kay, Flickr (CC BY-NC-SA 2.0) | Licentie: CC BY-NC-SA 2.0

Niet alleen maar voordelen

Ondanks de voordelen van modder of stenen eten, waarschuwen de meeste moeders hun kinderen om het niet te doen. Gesteente is niet overal even schoon en kan soms zelfs giftige mineralen bevatten. De meeste dieren die modder eten, doen dat op speciale plaatsen en alleen als ze zien dat hun ouders het ook eten.

 

 

Voor sommige dieren is het eten van gesteente dus handig voor de mineralen die erin zitten. Maar dat is niet de enige oorzaak waarom dieren in de natuur modder, klei of grind eten. Kun jij andere oorzaak bedenken? Denk eens aan dieren zonder tanden, of wat dieren doen na het eten van onrijpe vruchten of bij diarree… Smakelijk eten!