Mimicry: op elkaar lijken geeft veiligheid

Dirk-Jan Evers, 8 augustus 2017

Je pakt een appel, neemt net een hap en ziet een geel met zwart gestreept insect. Dat is schrikken! Wat nu! Een wespensteek is geen pretje, wegjagen maar. Als er nu gewoon een vlieg zat, zou je dan ook schrikken? We hebben geleerd om sommige gevaarlijke insecten te herkennen. Als we een insect met gele en zwarte strepen zien, denken we meteen aan een wesp of een bij. Dan kijken we goed uit en blijven we uit de buurt. Er zijn ook andere insecten, bijvoorbeeld zweefvliegen, met gele en zwarte strepen die zelf niet steken. Waarom lijken die dieren op elkaar?

Mimicry

In de natuur zijn sommige soorten door de tijd heen op elkaar gaan lijken, zoals de zweefvlieg en de wesp. Insecteneters die een wesp vangen, lopen de kans om gestoken te worden. Als ze daarna weer een insect zien met de opvallende gele en zwarte strepen, is de kans groot dat ze die met rust laten. Ook al gaat het om de onschuldige zweefvlieg. De gele en zwarte strepen zijn dus een waarschuwingsteken. Een zweefvlieg heeft voordeel van dezelfde waarschuwingstekens als een wesp en bij. Wanneer een soort lijkt op een andere soort en daar baat bij heeft, heet dat mimicry. Hoe dit ontstaat, lees je hier.

(c) Naturalis I Door: Jur Heijnen I Licentie: CC BY-SA
Echte wespvlieg

Mimicry van Müller

Voor een ongevaarlijke soort is het dus voordelig om te lijken op een gevaarlijke soort. Zo vermijdt een vijand ook de ongevaarlijke soort. Er zijn ook soorten die op elkaar lijken, terwijl ze allemaal gevaarlijk zijn. Er is dan niet een ongevaarlijke soort die op een gevaarlijke lijkt. Waarom zijn deze gevaarlijke soorten dan door de tijd heen toch op elkaar gaan lijken? Die vraag stelde Fritz Müller zichzelf ook in 1878. Müller was een wetenschapper die in Brazilië de natuur onderzocht. Daar zag hij dat verschillende diersoorten waarschuwingssignalen hadden die op elkaar leken, terwijl de soorten ook allemaal gevaarlijk waren. Er was dus niet een ongevaarlijke soort die er baat bij had om op een gevaarlijke soort te lijken.

(c) Naturalis I Door: Axel Meyer I Licentie: CC BY 2.5
Heliconus vlinder

Er zijn bijvoorbeeld verschillende soorten vlinders van de groep Heliconius, waarvan de kleuren en vormen heel erg op elkaar lijken. En ook giftige kikkers uit Zuid-Amerika hebben soms dezelfde felle kleuren. Müller bedacht het volgende: Wanneer meer gevaarlijke soorten hetzelfde waarschuwingssignaal hebben, hoeft een vijand maar één signaal te leren. Dan laat de vijand alle soorten met dit waarschuwingssignaal met rust. Het is dus voordelig voor al deze soorten om op elkaar te lijken. Een verzameling van soorten die een zelfde waarschuwingssignaal hebben, heet een mimicry ring. In de Verenigde Staten vonden wetenschappers dat er wel achttien verschillende soorten mierwespen een mimicry ring vormen. Op elkaar lijken zorgt dus voor veiligheid. Als je er zelf baat bij zou hebben om op een dier te lijken, wat zou je dan van een dier na-apen?