Mannetjesdieren op partnerjacht

Natasja Ouwerling, 11 december 2018

Vrouwtjesdieren hebben het vaak voor het uitkiezen als ze op zoek zijn naar een partner. Ze kiezen het meest geschikte of mooiste mannetje uit. Bij sommige dieren is het juist andersom en maakt het mannetje een partnerkeuze. Waardoor komt dit?

Een partner kiezen

Bij de meeste dieren strijden de mannetjes met elkaar om de gunst van een vrouwtje. Dit is erg vermoeiend. Vrouwtjes stoppen hun energie liever in de zwangerschap en het grootbrengen van de jongen. Het vrouwtje wil een mannetje met de beste eigenschappen voor haar nakomelingen. Zo weet het vrouwtje dat haar jongen een zo groot mogelijk kans hebben om te overleven. Bij sommige dieren, zoals vissen, vogels en amfibieën, stoppen beide ouders evenveel energie en tijd in het opvoeden van de jongen. En soms zorgt alleen het mannetje voor de nakomelingen. Bij deze dieren kiest het mannetje een vrouwtje uit. Bij apen ligt het weer anders, hier kiest een mannetje een vrouwtje uit, maar voedt het vrouwtje het jong op.

Gouden gifkikkers

Bij de gouden gifkikker (Dendrobates auratus) kiest het mannetje het juiste vrouwtje uit. Tijdens de paringstijd komen veel van deze gifkikkers samen. Elk mannetje maakt een plekje vrij voor zichzelf op een open veld in het bos. De vrouwtjeskikkers springen rond tussen de verspreide mannetjes en proberen indruk te maken met vogelachtige geluiden. Als een mannetje een vrouwtje heeft gekozen dan leidt hij haar naar zijn plekje toe. Dit plekje is een poeltje water tussen de bladeren van een plant die op de boomtak groeit. Het vrouwtje legt haar eieren en het mannetje bevrucht ze. Na veertien dagen komen er kikkervisjes uit en draagt het mannetje de kikkervisjes op zijn rug naar de bomen. Bij de bomen worden de kikkervisjes in een plasje water in bromelia’s, zoals de ananasplant, gelegd. De kikkervisjes worden beschermd totdat het volgroeide kikkers zijn.

Brian Gratwicke, flickr | Licentie: CC BY 2.0
Bij de gouden gifkikker kiest het mannetje het juiste vrouwtje uit.

Hengelvissen

Bij sommige vissen, zoals zeeduivels (Lophius piscatorius) en hengelvissen (Ceratioidea) , maken mannetjes de partnerkeuze. Ze leven in de diepzee en komen elkaar maar zelden tegen. Dit kan een probleem vormen als de vissen willen paren. Hengelvissen hebben daar iets op gevonden! Het mannetje is heel klein. Hij moet zo snel mogelijk een vrouwtje vinden. Hij heeft een heel sterk reukorgaan om vrouwtjes te vinden. Het eerste wat een mannetje doet als hij uit het ei komt is een vrouwtje zoeken om te paren. Als hij een vrouwtje heeft gevonden bijt hij haar in de zij en smelt hij samen met het lichaam van het vrouwtje. Het mannetje wordt dan een soort geslachtsklier en geeft sperma af als het vrouwtje bepaalde hormonen aanmaakt.

Een vrouwelijke hengelvis (Bufoceratias wedli) uit de diepzee
Masaki Miya et al., Wikimedia Commons | Licentie: CC BY 2.0

Waarom kiezen mannen?

Onderzoekers weten niet precies waarom er omgekeerde rollen zijn in de partnerkeuze bij sommige dieren, zoals bij vissen, vogels en amfibieën. Wel denken onderzoekers dat het komt door de hoeveelheid mannetjes en vrouwtjes van een populatie. Als er meer mannetjes aanwezig zijn, kunnen de mannetjes een vrouwtje kiezen. Ook zorgen de mannetjes vaak voor de jongen en de vrouwtjes niet. Andere onderzoekers zijn het hier niet mee eens en denken dat er een andere reden is voor de omgedraaide rollen.

Waarom kiezen bij sommige dieren de mannetjes een vrouwtje uit, denk jij?